येरेवान, अर्मेनिया / AfricaWire.IO / – संयुक्त राष्ट्रांचे अँटोनियो गुटेरेस यांनी पर्यावरणाचा सुरू असलेला ऱ्हास आणि जैवविविधतेतील घट रोखण्यासाठी तात्काळ आणि प्रभावी आंतरराष्ट्रीय उपाययोजना करण्याच्या गरजेवर भर दिला आहे. त्यांनी हे तातडीचे आवाहन शुक्रवारी, १६ ऑक्टोबर रोजी अर्मेनियातील येरेवान येथे झालेल्या नेत्यांच्या शिखर परिषदेदरम्यान केले. ही परिषद १९ ते ३० ऑक्टोबर दरम्यान होणाऱ्या १७ व्या संयुक्त राष्ट्र जैवविविधता परिषदेच्या (COP17) अगदी आधी झाली. गुटेरेस यांनी एक गंभीर इशारा दिला आहे की, दहा लाखांहून अधिक प्रजाती आता पूर्णपणे नामशेष होण्याच्या धोक्यात आहेत.
त्यांनी जगभरातील सरकारांना परिसंस्थांच्या संरक्षणासाठी असलेल्या उपायांमध्ये गुंतवणूक वाढवण्याचे आवाहन केले आणि संवर्धन उपक्रमांमध्ये खाजगी क्षेत्र व स्थानिक समुदायांच्या वाढत्या सहभागाचे महत्त्व अधोरेखित केले. महासचिवांनी निदर्शनास आणून दिले की, हवामानातील उलथापालथ, अति चराई आणि खते व कीटकनाशकांचा अतिरिक्त वापर हे प्रदूषण, जैवविविधतेचा ऱ्हास आणि हवामान बदल या तिहेरी जागतिक संकटाला खतपाणी घालत आहेत, जे पृथ्वीला मानवासाठी राहण्यायोग्य नसण्याच्या अधिक जवळ ढकलत आहे.
२०३० च्या मध्यावर येरेवानला उत्तरदायित्वाचा एक निर्णायक क्षण म्हणून गुटेरेस यांनी संबोधले. २०२२ मध्ये, राष्ट्रांनी कुनमिंग-मॉन्ट्रियल जागतिक जैवविविधता आराखडा स्वीकारला, ज्याअंतर्गत दशकाच्या अखेरपर्यंत पृथ्वीवरील ३०% जमीन आणि समुद्राचे संरक्षण करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले. सहभागी देशांपैकी जवळपास ९०% देशांनी राष्ट्रीय जैवविविधतेची लक्ष्ये निश्चित केली आहेत आणि निम्म्याहून अधिक देशांनी राष्ट्रीय रोडमॅप विकसित केले आहेत. असे असले तरी, गुटेरेस यांनी अधोरेखित केले की, तातडीच्या कालमर्यादा पूर्ण करण्यासाठी प्रगती असमान आणि खूपच मंद आहे.
हानी आणि संवर्धन यांच्यातील निधीतील तफावत वाढतच आहे.
संयुक्त राष्ट्रांच्या महासचिवांनी जागतिक आर्थिक प्रवाहांमधील मोठ्या असंतुलनाकडे लक्ष वेधले. निसर्ग संरक्षणासाठी वाटप केलेल्या प्रत्येक डॉलरमागे, पर्यावरणाला हानी पोहोचवणाऱ्या उपक्रमांवर ३० डॉलर खर्च केले जातात. २०२३ मध्ये, अवजड उद्योग, विनाशकारी शेती आणि जीवाश्म इंधन यांसारख्या निसर्गाला हानिकारक क्षेत्रांमध्ये अंदाजे ७.३ ट्रिलियन डॉलरची गुंतवणूक करण्यात आली. गुटेरेस यांनी सरकारांना हानिकारक अनुदाने रद्द करण्याचे आवाहन केले आणि निसर्गाचा फायदा घेणाऱ्या कंपन्यांना आर्थिक योगदान देण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांच्या पाठिंब्याने चालणाऱ्या 'काली फंडा'ला एक संभाव्य मार्ग म्हणून अधोरेखित केले.
जागतिक जैवविविधता, हवामान आणि भू-पुनर्स्थापना यांची उद्दिष्ट्ये साध्य करण्यासाठी खूप मोठ्या गुंतवणुकीची आवश्यकता असेल. २०३० ची उद्दिष्ट्ये पूर्ण करण्यासाठी, निसर्ग-आधारित उपायांवरील वार्षिक खर्च ५७१ अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचणे आवश्यक आहे, जो जगाच्या सकल राष्ट्रीय उत्पादनाच्या अंदाजे ०.५% आहे. सध्या, जैवविविधतेसाठीचा निधी जागतिक आराखड्यात दरवर्षी मान्य केलेल्या २०० अब्ज डॉलर्सच्या निम्म्याहून कमी आहे. गुटेरेस यांनी असेही नमूद केले की, कर्जाचा बोजा आणि मर्यादित अर्थसंकल्प विकसनशील देशांना निसर्ग संवर्धनामध्ये पुरेशी गुंतवणूक करण्यापासून रोखतात.
संरक्षणाची उद्दिष्ट्ये अजूनही आवाक्याबाहेर आहेत
सध्याची राष्ट्रीय वचनबद्धता ३०% संरक्षणाच्या उद्दिष्टापेक्षा खूपच कमी आहे. जरी देशांनी आपली वचने पूर्ण केली, तरी २०३० पर्यंत केवळ २६% भू-इकोसिस्टम आणि १२% सागरी इकोसिस्टम संरक्षित केल्या जातील. २०२२ पासून, अतिरिक्त १.३ दशलक्ष चौरस किलोमीटर भूभाग आणि ६ दशलक्ष चौरस किलोमीटर समुद्राला औपचारिक संरक्षणाचा दर्जा मिळाला आहे. गुटेरेस यांनी राष्ट्रांना '३० बाय ३०' उद्दिष्ट पूर्ण करण्याचे आणि निसर्गाचा नाश करणाऱ्या धोरणांऐवजी त्याचे संवर्धन करणाऱ्या धोरणांकडे वळण्याचे आवाहन केले.
त्यांनी युवक, नागरी समाज, महिला, आदिवासी आणि स्थानिक समुदायांच्या वाढीव सहभागाचे आवाहन केले आणि पर्यावरणाचा ऱ्हास अनेकदा सर्वात असुरक्षित लोकसंख्येवर सर्वाधिक परिणाम करतो यावर भर दिला. महासचिवांनी जैवविविधतेला राष्ट्रीय धोरणे, अर्थसंकल्प आणि नियमांमध्ये समाकलित करण्याच्या येरेवान जाहीरनाम्याच्या वचनबद्धतेचे स्वागत केले. आता प्रतिनिधी मंडळे COP17 ची तयारी करत असताना, जिथे २०३० च्या उद्दिष्टांच्या दिशेने झालेल्या सामूहिक प्रगतीचे मूल्यांकन केले जाईल, गुटेरेस यांनी विलंब करण्यास वेळ नाही यावर जोर दिला.
'दहा लाखांहून अधिक प्रजाती नामशेष होण्याच्या मार्गावर, गुटेरेस यांचे तातडीच्या जागतिक कारवाईचे आवाहन' ही बातमी सर्वप्रथम अरब प्रेसवायरवर प्रसिद्ध झाली: प्रवासासाठी तयार केलेल्या अरब बातम्या.